Esas No: 2020/3344
Karar No: 2021/10805
Karar Tarihi: 06.10.2021
Danıştay 6. Daire 2020/3344 Esas 2021/10805 Karar Sayılı İlamı
T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/3344
Karar No : 2021/10805
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : Dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Mahkeme kararının ''25 metre genişliğinde yol alanına'' ilişkin kısmının kaldırılması, bu kısım yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı, ''özel proje alanına'' ilişkin kısım yönünden ise gerekçeli reddi yolundaki ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının kısmen gerekçeli redde ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Pendik ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 17.03.2017 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Pendik İlçesi D-100 Karayolu ile Sahil Arasında Kalan Kısma Ait Nazım İmar Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu planda davacıya ait taşınmazın bulunduğu alanı kapsayan yer için öngörülen özel proje alanı lejantının, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 21. maddesinin 11. fıkrasına aykırı olduğu, bununla birlikte dava konusu taşınmazın kuzeyinde bulunan 21 metre genişliğindeki yolun 25 metreye çıkarılmasına herhangi bir gereksinim bulunmadığı, dava konusu planın şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle uyuşmazlık konusu parsele ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: davacının taşınmazının da içerisinde bulunduğu alanın dava konusu nazım imar planında özel proje alanı olarak sınırlarının belirlendiği ancak planlanan alanda arazi kullanım kararlarına dair hiçbir gösterime yer verilmediği, arazi kullanım kararı geliştirilmediği, (konut, ticaret, hizmet ve donatı alanlarının nerede yer alacağı ve yoğunluklarının ne olacağı) tüm belirlemelerin uygulama imar planına bırakacak şekilde plan notu oluşturulduğu, bu haliyle nazım imar planının hukuki denetiminin imkansız kılındığı anlaşıldığından dava konusu planda davacıya ait parsel yönünden şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına uyarlık bulunmadığı, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 10. maddesi uyarınca Bakanlıkça ilan edilmeyen gösterimlerin planlarda uygulanma olanağı bulunmadığından ve gösterimlerde fonksiyon/işlev niteliğinde ''özel proje alanı'' şeklinde bir gösterime yer verilmediğinden plan fonksiyonu olarak bu gösterimin kullanılmasına da olanak bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle anılan İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun ''özel proje alanına'' ilişkin kısmı yönünden gerekçeli reddine, dava konusu nazım imar planı ile taşınmazın cephe aldığı 21 metrelik yolun 25 metreye çıkarıldığı ancak 18.05.2018 tasdik tarihli nazım imar planı değişikliğiyle söz konusu yolun 20 metreye düşürüldüğü anlaşıldığından, bu kısma yönelik istinaf başvurusunun kabulü ile anılan mahkeme kararının dava konusu nazım imar planının uyuşmazlık konusu parselin cephe aldığı yolun 25 metreye çıkartılmasına ilişkin kısmı yönünden kaldırılmasına ve konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu nazım imar planına yapılan itirazlar neticesinde 18.05.2018 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapıldığı ve askıya çıkartıldığı, davacının askı süresi içerisinde bu plan değişikliğine herhangi bir itirazının bulunmadığı, yeni düzenlemeler ile davacı parseli ile ilgili dava konusu edilecek bir hususun kalmadığı ve davanın konusuz kaldığı, kararın ‘’özel proje alanına’ ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idarenin davanın konusuz kaldığı iddiasının somut olay kapsamında gerçeği yansıtmadığı, ilgili planda değişiklik yapılırken şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uyulmadığı, askı süresinde bu plana itiraz edilmemiş olunmasının planın hukuka uygun olduğunu göstermeyeceği, dava konusu planın hukuka aykırı olduğunun açık olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının hissedarı olduğu İstanbul ili, Pendik ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanın 05.12.1997 ve 14.04.2000 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Pendik Merkez Revizyon Nazım İmar Planlarında; ''E.1.50 yapılaşma şartında ticaret ve konut alanı'', 16.05.2008 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında ise ''ticaret alanı'' olarak planlandığı daha sonra 17.03.2017 tarihinde onaylanan 1/5000 ölçekli Pendik İlçesi D-100 Karayolu ile Sahil Arasında Kalan Kısma Ait Nazım İmar Planı değişikliği ile taşınmazın bulunduğu alanın kullanım kararının ''özel proje alanı'' olarak değiştirildiği ve önünden geçen mevcut 21 metre enkesitli olan taşıt yolunun 25 metreye çıkartıldığı, bunun üzerine davacı tarafından parselin ticaret alanı fonksiyonundan çıkartılarak özel proje alanı olarak belirlenmesinin hukuka aykırı olduğu, önünden geçen yolun genişletilmesine ihtiyaç olmadığı, yapılan imar planı değişikliği ile hak kaybına uğradığı ileri sürülerek bu plan değişikliğine yapılan itirazın zımnen reddi üzerine bakılan dava açıldığı görülmüştür.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinin işlem tarihi itibariyle yürürlükte olan halinde; "nazım imar planı" varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak, hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasında esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
14.06.2014 tarihli, 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Gösterim (lejand) teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, her türlü mekansal planın, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanacağı, planların Bakanlıkça belirlenen ve Ek-1 Gösterimler başlığı altında yer alan Ek-1a Ortak Gösterimler, Ek-1b Mekansal Strateji Planları Gösterimleri, Ek-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, Ek-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, Ek-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve Ek-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanacağı hükmüne, 21. maddesinin 11. fıkrasında; ''11) İmar planlarında, özel proje alanı olarak belirlenen yerlerde nüfus veya yapı yoğunluğu ile kullanım ve yapılaşmaya ilişkin kararlar belirtilir.
'' hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlığın ''özel proje alanı'' lejandı çerçevesinde incelenmesinde;
Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında; davacının taşınmazını da kapsayan bir kısım alanın ''ÖPA'' (Özel Proje Alanı) olarak tanımlandığı, bunun dışında arazi kullanım kararlarına ilişkin hiçbir gösterime yer verilmediği, plan notlarında bu alan içerisinde çok farklı kullanım türlerinin yer alabileceğinin belirtildiği ancak bunların yerinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planı aşamasında belirleneceğinin düzenlendiği görülmüştür.
Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin Ek-1ç gösterimlerinde 1/5000 ölçekli nazım imar planı lejandlarında "özel proje alanı" adı altında bir lejand gösterimine (sembolüne) yer verilmemiş yalnızca ''Planlama Sınırlarına'' ilişkin gösterimler başlığı altında ''özel proje alanı sınırının'' nasıl gösterileceği düzenlenmiş ise de plancılar tarafından, planlanan mekanın öznel niteliğinin gereği olarak, yönetmelik ekinde belirtilen (lejand) gösterimler dışında, plana özgü lejand üretilebilmesi mümkündür.
Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi kararının Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 10. maddesi gereği Bakanlıkça ilan edilmeyen gösterimlerin planlarda uygulanma olanağı bulunmadığından ve gösterimlerde fonksiyon/işlev niteliğinde ''özel proje alanı'' şeklinde bir gösterime yer verilmediğinden plan fonksiyonu olarak bu gösterimin kullanılmasına olanak bulunmadığı yolundaki gerekçesi isabetli bulunmamıştır.
Uyuşmazlığın ''özel proje alanı'' kullanım kararı yönünden incelenmesine gelince; Dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ait plan notlarının ''II-Özel Hükümler 1. Planlama Sınırları 1.2. Özel Proje Alanı Sınırı başlığı altında; ''Özel proje alanındaki arazi kullanım kararları, kentsel tasarım ölçeğinde yapılacak çalışmalar neticesinde (bölgenin tarihsel özellikleri ve yöreye özgü geleneksel mimari sürekliliklerini dikkate alan, çağdaş ve çevresi ile her boyutta uyumlu yapıların olduğu, monoblok yapı kütlesine dayalı olmayan parçalı ve gerekirse kademeli mimari düzenlemeler yapıldığı) 1/1000 ölçekli uygulama imar planı aşamasında belirlenecektir. Bu alandaki Emsal=2.00'yi ve Yençok=36.50m. geçmemek koşuluyla konut, ticaret, donatı ve hizmet fonksiyonları yer almakla birlikte söz konusu alanda oluşacak toplam inşaat alanının minimum %30'u kadar bölgenin ihtiyacı olan donatı alanları da (park alanı, meydan, otopark, Belediye Hizmet Alanı, sosyal ve kültürel tesis alanları vb.) ayrılacaktır. Doğal zemin kotu altında yapılacak otoparklar emsale dahil değildir.'' şeklinde düzenlemeye yer verildiği görülmüştür.
Mevzuat hükmünde yer alan tanıma göre nazım imar planları; bir bölgenin gelecekteki nüfus ve işgücü tahmin ve dağılımlarına bağlı olarak alacağı formu, sosyal donatı alanlarını içerecek şekilde bölgenin gelişme yönlerini, ana ulaşım sistemine ait bilgileri göstermek suretiyle arazi parçalarının kullanma şekillerini belirleyen planlardır. Bu planlarda yerleşmenin gelişme yönü, büyüklüğü ve arazi kullanımlarının fonksiyonel dağılımı ve genel yoğunlukları belirlenmekte ve alt ölçekteki uygulama imar planları da ancak nazım imar planları esaslarına göre çizilebilmektedir.
Bakılan uyuşmazlıkta, dava konusu nazım imar planı değişikliği ile getirilen ''özel proje alanı'' içerisinde plan notları ile yer alabileceği belirtilen ancak planda ayrıca gösterilmeyen kullanım kararlarının, trafik yükü, kullanıcı ve yapı yoğunluğu gibi planlama alanına farklı etkileri olan çok sayıda kullanım türünü içerisinde barındırdığı görülmüş, her birinin niteliği gereği alt ve üst bölgeye getireceği trafik yükü ile sosyal ve teknik altyapı ihtiyacının birbirinden çok farklı olduğu anlaşılmıştır.
Bu durumda, planlama alanına birbirinden farklı etkileri bulunan çok sayıda kullanım türünün ''özel proje alanı'' işlevi içerisinde yer alması ve herhangi bir öznel kullanım belirlenmemesi nedeniyle, bu kullanımların şehircilik ile planlama ilkelerine ve kamu yararına uygunluğu yönünden denetim yapılmasının imkansız hale geldiği, taşınmazın hangi kullanımla gelişeceğinin tamamen 1/1000 ölçekli uygulama imar planına bırakılmasının nazım imar planının 3194 sayılı Kanundaki tanımı ve planlama teknikleri ile bağdaşmadığı, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planının bu haliyle alt ölçekli uygulama imar planına altlık oluşturmaktan uzak olduğu sonucuna ulaşıldığından, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında bu yönleriyle hukuka uyarlık bulunmamıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda İdare Mahkemesince verilen kararın ''özel proje alanına'' ilişkin kısmı hakkında yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddi yolunda Bölge İdare Mahkemesince verilen kararda sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile Mahkeme kararının ''25 metre genişliğinde yol alanına'' ilişkin kısmının kaldırılması, bu kısım yönünden konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığı, ''özel proje alanına'' ilişkin kısım yönünden ise gerekçeli reddi yolundaki kararın gerekçeli redde ilişkin kısmına yönelik temyize konu ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 06/10/2021 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.
Sayın kullanıcılarımız, siteden kaldırılmasını istediğiniz karar için veya isim düzeltmeleri için bilgi@abakusyazilim.com.tr adresine mail göndererek bildirimde bulunabilirsiniz.